استان کرمان

  • آداب و رسوم مردم کرمان

آداب و رسوم، عقايد و عادات اقوام و ملل، بيانگر نوع تفکر و خصوصيات مردم هر منطقه است. و از اين طريق می­توان روحيه، تعلقات و خلقيات خاص هر ملت را دريافت کرد.

منظور از فرهنگ و آداب و رسوم مردم هر منطقه، دانستنی­های توده مردم است که در قالب افسانه­ها، قصه­ها، لطيفه­ها، ضرب­المثل­ها، معماها، ترانه­ها، دعاها، نفرين­ها، قسم­ها، کنايات و غيره در يک منطقه رواج دارد.

استان کرمان، محل سکونت مردمی با عقايد مختلف دينی و مذهبی است که هر کدام از آن­ها آيين و مراسم خاصی دارند. کرمان، همچنين محل کوچ و زيست ايلات مختلف عشايری است که فرهنگ آن­ها با فرهنگ شهری اختلاف اساسی دارد.

به طور کلی، فرهنگ منطقه کرمان بر بنياد دو عامل شکل گرفته است. از يک سو شرايط طبيعی و از سوی ديگر تاريخ پرفراز و نشيب اين منطقه است که در مجموع به عادت قناعت و صبوری مردم منجر شده است. اين همه بدين معناست که فرهنگ استان کرمان از ترکيب جوامع شهری، روستايی و عشايری و همچنين متأثر از جريانات تاريخی و آيين­های مذهبی بوده و همين عوامل باعث پيدايش خرده فرهنگ­هايی در سطح استان پهناور کرمان شده است.

به اين ترتيب، فرهنگ مردم هر منطقه، طی ساليان متمادی با لهجه و طرز تفکر و محيط زندگی مردم آميخته شده و در نتيجه موجب تفاوت­هايی ميان مردم مناطق مختلف شده است. نوع پوشش و لباس مردم مناطق مختلف کرمان نيز تحت تأثير آداب و سنن و شرايط خاص اقليمی متفاوت است.

از جمله مشخصه­های مردم کرمان، پای­بندی آنها به آداب و رسوم و سنت­های ملی و مذهبی است، تا آنجا که برخی از رسوم نظير جشن سده، تنها در کرمان، هنوز باشکوه برگزار می­شود.

در کرمان، همچنين مراسمی چون عيد نوروز و سنت­های وابسته، نظير چهارشنبه سوری، سيزده بدر، خانه تکانی،  تهيه سبزه و... همراه با آداب و رسوم خاصی، مانند پختن سِمِنو، تهيه کُماچ سِهن (سِن) و ساير خوراکی­ها به گونه­ای با شکوه برگزار می­شود.

ساير مراسم مانند شب چله، شب شيشه و برخی جشن­های ملی و سنتی ديگر نيز مورد توجه و احترام مردم کرمان است.

  • روحيه و منش مردم کرمان

 روحيه مردم کرمان متأثر از فرهنگ اين جامعه است. کرمانی­ها صبور، قانع، فعال، امين و مهمان­نواز هستند. آن­ها به بزرگترها احترام می­گذارند و با وجودی که عوامل طبيعی مساعد نيست، تا آنجا که مقدور باشد برای آباد کردن زمين­ها و حفر قنوات تلاش می­کنند. در کرمان به نسبت جمعيت خود مراسم سوگواری و ارادت به خاندان آل عصمت و طهارت عليهم السلام بيشتر از جاهای ديگر برگزار می­شود.

  • دین و مذهب

اگر چه بيش از ۹۵درصد مردم استان کرمان مسلمان و شيعه­اند، اما اديان و مذاهب ديگری چون زرتشتی، کليمی و مسيحی نيز در کنار مسلمانان، زندگی می­کنند. به خصوص زرتشتی­ها که صاحب محله، مدرسه دخترانه و پسرانه، آتشکده، موزه و گورستان مخصوص اند، مراسمی چون جشن سده را با شکوه برگزار می­کنند.

  • گویش کرمانی

گويش به گونه­ای از زبان گفته می­شود که از لحاظ واژگانی، دستوری و آوايی تفاوت­هايی با ديگر گويش­های محلی دارد. همچنين، گويش از نظر توانايی ايجاد ارتباط، کمتر از زبان رسمی نيست، و احتياجات اجتماعی مردم يک منطقه را برآورده می­کند.

ايران از ديرباز، به دليل وسعت قلمرو، غنای فرهنگی و حضور اقوام مختلف، دارای تنوع گويشی بسيار است. در استان پهناور کرمان نيز اين گوناگونی گويش به نحوی چشم­گير مشاهده می­شود. البته در چند دهه اخير، با توجه به نقش رسانه­ها در ترويج زبان رسمی، به مرور گويش­ها رو به فراموشی می­روند. با اين وجود، هنوز تفاوت­های گويشی ميان شهرهای مختلف به چشم می­خورد.

ضرب­المثل­های هر منطقه، از نظر گويشی عموماً غنی هستند. حتی مردمی که کمتر از گويش محلی استفاده می­کنند، موقع کاربرد ضرب­المثل، از گويش محلی استفاده می­کنند.

  • صنایع دستی استان کرمان

صنايع دستی، هنر سنتی و نماد همبستگی اقوام مختلف ايرانی است و ريشه در فرهنگ و تاريخ کشورمان دارند. در واقع، صنايع دستی هر منطقه معرف فرهنگ همان منطقه به ساير نقاط کشور و جهان است.

پته، گليم، شريکی پيچ، مشبک، مُعَرَق و مُنَبَت چوب، طراحی سنتی، طراحی گليم، طراحی قالی، تذهيب، مينياتور، مس تزئينی، مجسمه­سازی، عروسک­ها و لباس­های محلی، آيينه­دوزی، سکه­دوزی و چاقو سازی از جمله صنايع دستی استان کرمان است.

پَته دوزی: پته از جمله صنايع دستی زنانه دوزی است که با نخهای رنگی، روی پارچه مخصوصی که به آن عريض می­گويند، دوخته می­شود. پته در رنگ­های سفيد، سبز و قرمز و ... عرضه می­شود وهر چه دوخت پته ريزتر و ظريف­تر باشد، مرغوب­تر است.

 پته کرمان که از نظر زيبايی و چشم نوازی شهرت دارد برای روميزی، سجاده، پرده و ... مورد استفاده قرار می­گيرد.

قالی بافی: کرمان پشم بسيار مرغوبی برای قالی بافی دارد. قالی کرمان از قديم به عنوان نفيس­ترين و ظريف­ترين
قالی ايران و دنيا شهرت دارد. شهرت قالی کرمان به دليل تلفيق جذاب طرح و رنگ است و يکی از زيباترين و خوش سبک ترين بافته­های جهان، قالی راور است.

طرح و نقش گل و گياه و درختان، نقش رايج در فرش کرمان است و رنگ­های کرم، لاکی، سرمه ای و خاکستری از پرکارترين رنگ ها در فرش کرمان، محسوب می شوند.

گليم شريکی پيچ: زنان روستايی عشاير« سيرجان» و «بافت» با سرپنجه هنرآفرين خود نوعی گليم می­بافند که شهرت جهانی دارد.

در اين نوع بافته، پود، در پرز گليم مخفی می­شود. گره متن يا آبدوزی نيز به مدد بافت می­رود و نقش و نگاری از هنر می­آفريند. عشاير اين منطقه موقع بافت اين نوع گليم، گل­هايی چون کشميری، گلدانی، موسی خانی، سماوری، درختی و حشمتی خلق می­کنند که نمونه آن را تنها در گلزار هنر کرمان زمين بايد جست­وجو کرد.

قوّه تو: قوّه تو، نوعی خوراکی خوشمزه و مقوی و به شکل پودر است که در لهجه محلی به آن قُوّتو می­گويند. آن را از آسياب گياهان مفيدی درست می­کنند. کرمانی­ها از قُوّتو برای پذيرايی از مهمان، به خصوص مراسم تولد نوزاد استفاده می­کنند. انواع قوّتو شامل قهوه­ای، نخودچی، پسته­ای، نارگيلی وجود دارد که همه آن­ها خوشمزه و مقوی­اند.

کلمپه: از جمله شيرينی­های رايج در کرمان، کلمپه است که آن را از ترکيب خرما، آرد و روغن درست می­کنند.
در سال­های اخير، انواع تازه­تری از آنکه با گردو و زعفران درست می­شود باب شده است. در برخی موارد نيز از روغن محلی در طبخ آن استفاده می­شود، که برخی اين نوع را بيشتر می­پسندند. مصرف کلمپه علاوه بر اينکه در کرمان رواج زيادی دارد؛ از اين شيرينی به عنوان يک سوغات خوب استقبال می­شود.

کماچ ِسهن: اين شيرينی از ترکيب جوانه گندم، خرما و روغن درست می­شود و سرشار از انرژی و بسيار مقوی است.
ساير شيرينی­های خانگی: علاوه برکلمپه و کماچ سهن، شيرينی­های ديگری چون سوهان زرند، مسقطی سيرجان، حاج بادام، نان برنجی، برشتو، نان پر، زبون ميرزا و ... به صورت خانگی در کرمان درست می­شود که بسيار سبک، کم شيرينی و خوشمزه­اند.

 

الف) برق

در سال 1395 ظرفیت نامی تولید برق توسط نیروگاه­های تابع وزارت نیرو و موسسات خصوصی و صنایع بزرگ در استان کرمان 3400 مگاوات و تولید ناخالص برق در این سال 11.36 میلیارد کیلووات ساعت بوده که توسط نیروگاه­های تابع وزارت نیرو تولید شده است. شبکه توزیع برق استان در سال 1395 با بهره مندی از 1870 پست انتقال 400 کیلوولت، 4610 پست انتقال 230 کیلوولت، 3812 پست فوق توزیع 132 کیلوولت و 360 پست فوق توزیع 63 و 66 کیلوولت زمینه برق­رسانی به همه مشترکان را ایجاد کرده است. جدول زیر تعداد انواع مشترکین برق استان در سال 1395 را نشان می­دهد.

تعداد انواع مشترکین برق استان و مقدار فروش برق در سال 1395

عنوان

جمع

خانگي

عمومي

کشاورزي

صنعتي

ساير(تجاري)

روشنايي معابر

تعداد مشترکین

1108024

934775

30670

14782

4832

109965

13000

مقدار فروش برق

(هزارمگاوات ساعت)

11616

2845

709

3995

3429

419

218

  مأخذ- شركت سهامي برق منطقه اي كرمان ، امور برق استان كرمان

ب) گاز و فراورده­های نفتی

شرکت ملی پالایش و پخش فراورده­های نفتی منطقه کرمان در سال 1395 از طریق 850 مخزن مواد سوختی با ظرفیت 35786 متر مکعب و 224 جایگاه عرضه سوخت مایع و 74 جایگاه سوختگیری گاز فشرده طبیعی (CNG)، نیاز مواد سوختی استان شامل بنزین، نفت گاز، نفت سفید و گاز فشرده طبیعی را تامین نموده است.

 

  • تقسيمات سياسی استان

استان کرمان، به عنوان پهناورترين استان ايران دارای ۲۳ شهرستان، ۵۸ بخش، 71 شهر و 151 دهستان است. اين شهرستان­ها عبارت­اند از: انار، بافت، بردسير، بم، جيرفت، رابر، راور، رفسنجان، رودبار جنوب، ريگان، زرند، سيرجان، شهربابک، عنبرآباد، فهرج، قلعه گنج، کرمان، کهنوج، کوهبنان، منوجان، نرما شير، فارياب و ارزوئيه.

از نظر وسعت، شهرستان کرمان با مساحت 44630 کیلومتر مربع (24.35 درصد از کل استان) بزرگ­ترین و شهرستان رابر با مساحت 1853 کیلومتر مربع (1.01 درصد از کل استان) کوچک­ترین شهرستان استان می­باشند. از نظر مسافت، نزدیک­ترین شهرستان به مرکز استان، شهرستان بردسیر با 60 کیلومتر و شهرستان منوجان با 323 کیلومتر دورترین شهرستان به مرکز استان است.

  • جمعیت استان

استان کرمان در سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳9۵ دارای 3164718 نفر جمعيت بوده است و از نظر پراکندگی جمعيت 1858587 نفر (58.7 درصد) در مناطق شهری و بقيه جمعيت در روستاها و مناطق عشايری بوده­اند. شهرستان کرمان با 738724 نفر (23.3 درصد) پر جمعيت ترين شهرستان استان است. اين در حالی است که شهر کرمان بيشترين جمعيت شهرنشین را به خود اختصاص داده است (حدود 89 درصد). بعد از شهرستان کرمان شهرستان­های سیرجان (با 324103 نفر)، رفسنجان (با 311214 نفر) و جیرفت (با 308858 نفر) پرجمعیت­ترین شهرستان­های استان هستند.

ویژگی­های جمعیتی استان کرمان

الف) تراکم نسبی: استان کرمان بيش از ۱۱ درصد وسعت کشور را داراست و اين در حالی است که کمتر از ۴ درصد جمعيت کشور را به خود اختصاص داده است. بر اساس سرشماری جمعیت سال 1395 تراکم جمعیت استان 17.4 درصد است. پرتراکم ترين شهرستان استان کرمان در سال ۱۳9۵ شهرستان رفسنجان با تراکم نسبی 44 نفر در کيلومتر مربع بوده که حدود 54 درصد نسبت به سال 1385 افزایش یافته است.

ب) رشد جمعيت استان: طی دوره 9۵ــ ۱۳90 نرخ رشد جمعيت استان 1.49 درصد بوده است. این در حالی است که نرخ رشد جمعیت کشور در این دوره 1.24 درصد می باشد. البته، نرخ رشد جمعیت استان نسبت به دوره 90-1385 (با نرخ رشد 2.07 درصد)، کاهش یافته است.

ج) ترکیب جمعیت: در دوره ده ساله 95-1385 درصد جمعیت شهرنشین استان تقریبا ثابت مانده است (حدود 58.5 درصد). بر اساس سرشماری 1395 شهرستان کرمان با 85.5 درصد بیشترین نسبت شهرنشینی و شهرستان فهرج با 10 درصد کمترین نسبت شهرنشینی را به خود اختصاص داده اند.

د) ساختار سنی و جنسی جمعیت: در سال 1395، 51 درصد جمعیت استان را مردان و 49 درصد را زنان تشکیل داده اند. از کل جمعيت استان کرمان در سال ۱۳9۵ تعداد 315454 نفر يعنی حدود 9.9 درصد از جمعيت کمتر از ۵ سال دارند که در مقايسه با دهه قبل، حدود 1.1 درصد افزایش نشان می­دهد.  جمعیت جوانان (گروه سنی 15 تا 29 سال) استان در سال 1395 برابر با 854723 نفر بوده که 27 درصد از جمعیت استان را به خود اختصاص می­دهند. این سهم نسبت به دهه قبل 9.6 درصد کاهش یافته است. در حقیقت، روند کاهش موالید در دوره 80-1365، اکنون به صورت کاهش جمعیت جوانان دیده می شود.

ه) مهاجرت: استان کرمان در دوره 95-1390 با خالص مهاجرت 18853- نفر در گروه استان­های مهاجر فرست کشور قرار دارد. این در حالی است که کرمان در دوره 90-1385 یک استان مهاجر­پذیر بوده است.

  • شیوه های زندگی در استان

زندگی عشایری: به دليل تنوع آب و هوايی و مجاورت مناطق گرمسيری (قشلاق) و سردسيری(ييلاق) با يکديگر در بخش وسيعی از مناطق غربی و جنوبی استان يکی از کهن­ترين معيشت­های اقتصادی؛ يعنی کوچ­نشينی در استان کرمان به وجود آمده است.

عشاير استان کرمان را می­توان به دو دسته اصلی تقسيم کرد.

الف) کوچ­نشين: اين شيوه مانند نواحی غرب کشور است که کوچ نشينان همراه دام­هايشان کوچ می­کنند و اقتصاد آن­ها مبتنی بر دامداری و دامپروری است. اين گونه عشاير از زراعت و باغداری ناچيزی بر خوردارند. قلمرو ييلاقی اين عشاير ارتفاعات کوه پنج، چهل­تن، هزار، لاله زار، جبال­بارز و قسمت­های شمال شهرستان جيرفت (ساردوئيه) است. با سرد شدن هوا عشاير به تدريج به سوی مناطق قشلاقی کوچ می­کنند. اين مناطق، شامل سرزمين­های پست و کم ارتفاع در محدوده شهرستان­های جيرفت، کهنوج، قسمت­های جنوبی بافت (ارزوئيه) و قسمت­هايی از رودان و حاجی­آباد (استان هرمزگان) می­شود.

ب) نيمه کوچ­نشين: در اين شيوه اغلب خانوارها خودشان ساکن­اند، ولی دام­هايشان را کوچ می­دهند. اين دسته از عشاير علاوه بر دامداری و دامپروری به زراعت و باغداری نيز می­پردازند. و خانوارهای آن­ها معمولاًدر نواحی پايکوهی و به صورت طايفه­ای زندگی می­کنند.

زندگی روستایی: آب با آبادی در ايران پيوند ديرينه دارد. در نواحی مرکزی و شرقی کشور به­خصوص استان کرمان پسوند اکثر روستاها کلمه (آباد) برگرفته از آب و آبادی است. در پيدايش سکونتگـاه­هـای روستايی در استان کرمان آب از مهم­ترين عوامل بوده است. خاک حاصلخيز، دسترسی به راه­هـای ارتباطی و عـامل دفـاعی از ديگر عـوامل مهم محسوب می­شوند.

در استان کرمان مانند ديگر نواحی خشک و نيمه خشک ايران نوع روستاها متمرکز است. با اين تفاوت که در نواحی کوهستانی و دشت­های استان، شکل روستاها و مصالح به­کار رفته در آن­ها تا حدودی متفاوت است.

در نواحی کوهستانی و مناطق پايکوهی استان کرمان به تبعيت از محيط طبيعی؛ خانه­های روستايی يا در دامنه کوه­ها واقع شده و شکل پلکانی به­خود گرفته­اند، يا در دره­ها که در اين صورت شکل دره­ای دارند. در روستاهای کوهستانی معمولاً ديوار (پی) ساختمان­ها را از سنگ و روی سقف خانه­ها را با چوب پوشانده و روی آن گل می­ريزند.
در اين گونه روستاها زمين­های کشاورزی در قسمت­هايی واقع شده­اند که خاک بيشتر داشته و از شيب کمتری برخوردارند. آب آشاميدنی و زراعی اينگونه روستاها بيشتر از چشمه و قنات فراهم می­شود.

 در نواحی دشت با توجه به شرايط اقليمی و محيط طبيعی خانه­های روستايی بيشتر از خشت و گل و با سقف گنبدی­اند. در اين­گونه روستاها در گذشته برای خنک کردن خانه­ها از بادگير استفاده می­شده است. امروزه مصالح با دوام­تر و جديدتر در ساخت خانه­های اين مناطق استفاده می­شود.

 اين نوع روستاها بيشتر از آب سفره­های زيرزمينی به صورت قنات و يا با استفاده از موتورهای آب­کشی آب را به مزارع و باغات خود می­آورند. در نواحی شمال استان بيشتر به فعاليت باغداری به ويژه کشت پسته مشغول­اند.

در نواحی جنوبی استان کرمان که از محروم­ترين مناطق ايران است هنوز بيشترين درصد جمعيت در مناطق روستايی زندگی می­کنند. عده زيادی از آن­ها در خانه­هايی به نام کَپَر زندگی می­کنند.

کشاورزی مهم­ترين فعاليت اقتصادی روستاييان بوده و باغداری، زراعت، دامداری و دامپروری و صنايع دستی به ترتيب مهم­ترين منابع درآمد روستاييان اين استان محسوب می­شوند. اين استان با در اختيار داشتن حدود ۲۵ درصد باغات کشور بزرگ­ترين توليد کننده محصولات باغی محسوب می­شود و عمده محصولات درختی آن عبارت­اند از: پسته، خرما، مرکبات و گردو. علاوه بر محصولات درختی؛ در زمينه محصولات صيفی و جاليزی و نيز دانه­های روغنی سهم عمده­ای در اقتصاد کشاورزی دارد.

در روستاهای استان کرمان دامداری به صورت سنتی و نيز با شيوه­های جديد و علمی رواج دارد. در گذشته دامداری و دامپروری نقش مهمی در توليد پشم و رونق صنايع دستی استان به ويژه قالی بافی داشته است، به­طوری که قالی کرمان و به ويژه راور از شهرت فراوان برخورداراست، ولی در سال­های اخير اين هنر رونق گذشته را از دست داده است.

زندگی شهری: هسته اوليه بسياری از شهرهای ايران از جمله شهرهای استان کرمان در جايی بوده که به
آب دسترسی داشته­اند و بسياری از شهرها در اصل، روستاهای بزرگی بوده­اند که با افزايش جمعيت و ايجاد مؤسسات و ادارات مختلف به شهر تبديل شده­اند. شهرهای استان کرمان به دليل شرايط آب و هوايی گرم و خشک وکمبود منابع آب در اکثر نواحی استان، دور از يکديگر واقع شده­اند و در فاصله بين آن­ها بعضی از شهرهای کوچک به صورت اقماری به وجود آمده­اند، مانند بروات(بم)، جوپار، چترود و ماهان (کرمان) و... .

شهرهای استان کرمان از نظر نقش و عملکرد وضعيت يکسانی نداشته و از درجات متفاوتی بر خوردارند. بيشتر آن­ها دارای نقش اداری، خدماتی و تجاری­اند اما بعضی از اين نقش­ها، بارزتر است؛ مثلاً نقش اداری سياسی در کرمان، ارتباطی در انار و سيرجان، تاريخی در بم و جيرفت و... . در سال­های اخير بر اثر رشد جمعيت و همچنين مهاجرت بی­رويه روستاييان به شهرها و تحولات ديگر نقش بعضی از شهرها نيز تغيير کرده يا در حال تغيير
است.

 

  • موقعیت جغرافیایی استان

استان کرمان با وسعت ۱۸۱۷۱۴ کيلومتر مربع در ناحيه جنوب شرق کشور واقع شده و با اختصاص حدود 11 درصد از خاک کشور به خود، پهناورترين استان کشور است. اين استان از شمال به استان­های خراسان جنوبی و يزد، از جنوب به استان هرمزگان، ازشرق به استان سيستان و بلوچستان و از غرب به استان فارس محدود می­شود و مرکز آن شهر کرمان است. پهنای حداکثر استان در بخش شمالی 480 کیلومتر و حداقل در بخش جنوبی تا 80 کیلومتر تغییر می­یابد. عرض متوسط استان 250 کیلومتر و فاصله بین حد جنوبی و شمالی یا طول استان برابر با 660 کیلومتر می­باشد.

  • ناهمواری های استان

از نظر شکل ظاهری می­توان ناهمواری­های استان را به دو ناحيه بزرگ تقسيم کرد:

الف) کوهستان­ها: اکثر نواحی مرتفع و کوهستانی استان، به­صورت رشته کوه­های عظيم از محدوده شمال و شمال غرب استان شروع شده و با جهت شمال غربی ــ جنوب شرقی به سمت مرکز استان گسترش يافته­اند.

اين ارتفاعات از شرق به دشت لوت، از شمال به چاله رفسنجان ــ انار، از غرب به کفه نمکی سيرجان و از جنوب به  چاله جازموريان محدود می­شوند.

کوه­های استان بخشی از رشته کوه­های ايران مرکزی­اند که با ارتفاع و بارش بيشتر نسبت به ساير نقاط استان، چهره آب و هوايی اين نواحی را متمايز کرده و منشأ جريان رودها و پيدايش سکونت­گاه­های روستايی و شهری در سطح استان شده­اند. اين ارتفاعات را می­توان به سه دسته کلی تقسيم کرد.

1- رشته کوه­هايی که از کوهبنان شروع شده و به موازات دشت لوت تا شمال بم گسترش يافته­اند. از قله­های بلند آن می­توان دارستون (درارسو) در کوهبنان (۳۵۴۵متر) و َپلوار در شرق ماهان (۴۳۳۴متر از سطح دريا) را نام برد. از ويژگی­های شاخص اين رشته کوه­ها فعال بودن گسل­های آن از نظر زلزله خيزی است (مثل گسل کوهبنان که از ۸کيلومتری زرند میگذرد و کوهبنان بر روی آن واقع شده است(.

2- دسته دوم رشته کوه­هايی که از شهر بابک شروع شده و با جهت شمال غربی ــ جنوب شرقی در نواحی مرکزی استان گسترش يافته­اند. از ويژگی­های شاخص اين رشته کوه­ها اين است که هر چه از اطراف به سمت نواحی مرکزی پيش رويم، ارتفاع افزايش می­يابد. به­طوری که قله هزار با ارتفاع ۴۴۶۵متر (بلندترين قله ايران مرکزی) و  قله لاله زار با ارتفاع ۴۳۵۱ متر از سطح دريا در مرکز اين رشته کوه­ها شکل گرفته­اند. امتداد اين رشته کوه­ها سبب شکل گيری بلندترين شهر استان و سومين شهر بلند کشور يعنی شهر بافت(با ارتفاع ۲۲۸۰متر از سطح دريا) شده است.

از ديگر کوه­های بلند اين ارتفاعات می­توان کوه­های جوپار، جبال بارز، بحر آسمان، گوغر، خبر و آتشفشان بيدخوان را نام برد.

3- در محدوده جنوبی استان، رشته کوه بشاگرد قرار دارد. اين رشته کوه ادامه رشته کوه­های مکران بوده و با جهتی شرقی ــ غربی از تنگه هرمز تا بلوچستان ادامه دارد (مثل کوه­های مارز و رِمشک).

ب) دشت ­ها: پهنه­های نسبتاً هموار استان که سبب جدايی کوهستان ها از يکديگر شده­اند را می­توان به دو دسته تقسيم کرد:

1- دشت­های بيابانی: بسياری از دشت­های استان به دليل ارتفاع کم، محصور بودن در بين ارتفاعات و دوری از درياها دارای ويژگی­های بيابانی­اند. اين دشت­ها عموماً از رسوبات بادی پوشيده شده­اند و رسوبات تبخيری گچ و نمک سبب شور شدن خاک آنها شده است. هر چه از کوهستان­ها دور شويم و به سمت مرکز اين دشت­ها پيش رويم از کيفيت خاک و آب کاسته می­شود و دشت­ها به شکل بيابان­های خالی از سکنه و خشک و بی آب و علف در می­آيند.

دشت لوت پست ترين دشت داخلی ايران (با حداقل ارتفاع ۵۶ متر از سطح دريا) و دشت ابراهيم­آباد سيرجان مرتفع­ترين دشت داخلی ايران(با ارتفاع ۱۷۱۰ متر از سطح دريا)، قسمت­های وسيعی از چاله جازموريان، قسمت­هايی از دشت رفسنجان ــ انار و کفه نمکی سيرجان جزء اين دشت­ها می­باشند.

2- دشت­های نيمه بيابانی: اين سرزمين­های نسبتاً هموار با مساحت متفاوت يا در کوهپايه­ها و يا در بين ارتفاعات واقع شده­اند و در طول زمان با فرسايش ارتفاعات رسوبات آبرفتی روی آنها را پوشانده است. اين نواحی به دليل بالا بودن نسبی ارتفاع، خاک مساعد، آب­های زير زمينی غنی و پايين بودن نسبی دما از نظر کشاورزی و استقرار شهرها و روستاهای استان اهميت زيادی دارند. مثل دشت­های کوهپايه­ای بافت، کوهبنان، جيرفت، بردسير و... .

  • آب و هوای استان

استان کرمان به دليل گسترش در عرض جغرافيايی، اختلاف ارتفاع زياد، نوع توده­های هوايی و همچنين پهنه وسيع و خشک دشت لوت در شرق استان،آب و هوای متنوعی دارد.

الف) آب و هوای بيابانی و نيمه بيابانی: اين نوع آب و هوا بيشترين وسعت را در سطح استان به خود اختصاص داده است. دشت لوت، چاله جازموريان، کفه نمکی سيرجان، دشت رفسنجان ــ انار، راور، بم، کهنوج، منوجان، قلعه گنج و ارزوئيه اين نوع آب و هوا را دارند. ويژگی­های آب و هوايی اين مناطق را می­توان به­صورت زير خلاصه کرد.

1ــ طولانی بودن مدت گرما در سال که گاهی بيش از ۸ ماه طول می­کشد. ميانگين دمای سالانه در اين نواحی بين ۱۷ تا ۲۸ درجه سانتیگراد است.

2ــ کمبود بارش: ميانگين بارش سالانه در اين نواحی بين ۳۰ تا ۱۵۰ ميلی­متر متغير بوده و در برخی از اين نواحی ممکن است ساليان سال هيچ بارشی صورت نگيرد (مثل دشت لوت).

3ــ وزش بادهای شديد و مداوم: اين بادها به دليل عبور از روی سطوح داغ بيابانی؛ دمايشان بالا بوده و سبب افزايش خشکی هوا و تبخير و تعرق شديد می­شوند (تبخير و تعرق در چاله جازموريان بيش از ۴۰۰۰ ميلی­متر در طی سال برآورد شده است.(

4ــ ساعات آفتابی زياد: اين عامل از يک طرف سبب ايجاد دماهای بالا شده ولی از طرفی ديگر می­تواند به عنوان يک منبع عظيم انرژی خدادادی جايگزين سوخت­های فسيلی شود، که متأسفانه به آن کمتر توجه شده است (به عنوان مثال ده سيف در  حاشيه دشت لوت ۳۶۰ روز آفتابی دارد).

ب) آب و هوای نواحی کوهپايه­ای: اين نوع آب و هوا در مناطق پايکوهی استان گسترش يافته است. در اين مناطق به دليل ارتفاع بيشتر و نزديکی به کوه­ها شرايط آب و هوايی مناسب­تر است . ميانگين بارش سالانه در اين نواحی بين ۱۵۰ تا ۲۵۰ ميلی­متر و ميانگين دمای سالانه حدود ۱۴ درجه سانتی­گراد است. نواحی پايکوهی بافت، رابر، کوهبنان، بردسير و جيرفت دارای اين نوع آب و هوا هستند.

ج) آب و هوای نواحی کوهستانی: اين مناطق با ارتفاع بيش از ۲۵۰۰ متر از سطح دريا دارای ميانگين دمای سالانه۱۱ درجه سانتی­گراد و ميانگين بارش در اين مناطق بيش از ۲۵۰ ميلی­متر بوده و بارش بيشتر به صورت برف است. در اين نواحی تابستان ها کوتاه و حداکثر مطلق دما در طی سال از ۳۰ درجه سانتی­گراد تجاوز نمی­کند.

  • منابع طبیعی استان

پوشش گیاهی استان کرمان: بـا تـوجه بـه ميزان کم بـارش،تبخير شديد و دمای بالا از نظر پوشش گياهی استان کرمان بسيار فقير است. تنها در چند  نقطه استان کرمان که ميزان ريزش باران بالاتر از۲۰۰ تا ۲۵۰ ميلی متر
است پـوشش گياهــی مناسبی وجـــود دارد. اين مناطق عبارت­اند از:

۱ــ نواحی سردسيری(جنگل­های کوهستانی) : اين نواحی بيشتر ارتفاعات جيرفت شامل(جـبـال­بارز، دلـفـارد، بـحر آسمان) ، بـم (دهبکری)، بافت (خبر) و... است. مهم­ترين گونه­های درختی اين نواحی عبارت­اند از: پسته کوهی(بِنه)، کِسور،کَهکُم، اُرس (سروکوهی) و درختچه­های بادام کوهی، انجير وحشی، مُورد (شمشاد)، اَرچِن، زرشک وحشی(زارچ)، نسترن وحشی، تمشک و در بين اين درختان بوته­های گَوَن، اِفِدرا، درمِنه، سريش، آلاله، َانغوزه، آويشن،کاکوتی، کنگر، کال، گارچی، شيرين بيان (مَتکی) و علف فراوان به چشم می­خورد .

۲ــ نواحی گـرمسيری: وسيع­تـرين اين جنگـل­ها در نـواحی حفاظت شده فـارياب وکهنوج است کـه پـوشيده از درختان کُنار، کَهـور، کـهـورک، نـی، اِستَبرَق (کَـرک) و اسکنبيل است. از ديگر جنگـل­های حفاظت شده طبيعـی، درختان انار شيطان معروف به گُل پَرَک در دلفارد، درخت جَگ با چوب بسيار سخت در جيرفت و عنبر آباد و درختان کَهور و کُنار به صورت پراکنده در رودبار، ريگان و منوجان وجود دارد و ناحيه جنگلی ديگری از درختچه­های نخل وحشی کوتاه قد در قلعه­گنج وجـود دارد کـه در حصير بـافـی از آنها استفاده می­شود.

پوشش گياهی نواحی خشک: اين نواحی بيشتر مناطقی با ميزان بارش ساليانه کمتر از ۱۵۰ ميلی متر را در بر می­گيرد . که اين نواحی عبارت­اند از: کرمان، سيرجان، رفسنجان، بم، ريگان، نرماشير، فهرج، قسمت­هايی از شهر بابک، راور، بردسير، زرند، انار، راين، گلباف و شهداد.

به دليل بارش کم و تبخير زياد، پوشش گياهی اين مناطق کم وتُنُک است. گونه­های مختلف عبارت­اند از درختچه­های قيچ، تاغ و بوته خار شتر، خار خسک و در بعضی نواحی گون، اسپند و درمنه می­رويند.

پوشش گياهی نواحی بسيار خشک (بيابانی): قسمت­های وسيعی از دشت لوت در حاشيه بم، نرماشير، شهداد، راور تقريبا خالی از گياه است و اصولاً لفظ لوت به همين معنا است ولی در حاشيه لوت درختچه­های تاغ، گز، اِستَبرَق و گيش (خرزهره) بوته­های خاردار با فاصله زياد روييده­اند که به کمربند حيات مشهورند.

حيات وحش استان کرمان

انسان با دخالت در اکوسيستم و نابودی زيستگاه­ها موجب نابودی و انقراض نسل بسياری از جانوران شده است، ولی هنوز هم اندک جانورانی به صورت حفاظت شده و در بعضی نواحی بدون حفاظت باقی مانده است.
هدف از ايجاد پارک ملی حفاظت شده و مناطق شکار ممنوع، حفظ و بقای نسل جانوران برای آينده است . از جمله اين حيوانات در استان کرمان می­توان به گونه نادر خرس سياه آسيايی و پلنگ در کوه­های جبال­بارز و بحر آسمان، يوز پلنگ آسيايی در دشت­های راور و بردسير و گونه­های کَل، بز، قوچ و ميش کوهی در اکثر مناطق کوهستانی،گور خر، آهوی جبير و بزمچه در منطقه خبر و گرگ، روباه، گراز، خرگوش، کفتار، شغال و پرندگانی چون عقاب، شاهين، هد هد،کبک و تيهو به صورت پراکنده در سراسر استان ديده می­شود و گونه­های در حال انقراض مانند کَمَنزيل(مرغ جيرفتی) و هوبره(در اطراف سيرجان وفارياب) وجود دارد.

منابع آب استان

استان کرمان به دلیل کمبود نزولات جوی و بالا بودن میزان تبخیر از نظر منابع آبی در ردیف استان­های خشک ایران قرار دارد. با توجه به پتانسیل کم تولید جریان­های سطحی و تغییرات شدید بارندگی از سالی تا سال دیگر ذخیره آبی حوزه های آبریز ناچیز است.

منابع آب استان به دو دسته تقسيم می­شوند: الف) آب­های سطحی  ب)آب­های زيرزمينی.

الف) آب­های سطحی: ميزان منابع آب سطحی در استان کرمان 1.8 ميليارد متر مکعب برآورد شده است که بيشترين استفاده از آن در شهرستان­های جيرفت، رابر، عنبرآبـاد، رودبـار جنوب، بافت، کهنوج و بـردسير است کـه مهم­ترين رودهـای استان کرمان نيز دراين نواحی جاری­اند. رودهای استان کرمان به سه دسته، دائمی، فصلی و اتفاقی تقسيم می­شوند. مهم­ترين و پر آب­ترين رود دائمی استان، هليل­رود، با 840 کیلومتر مربع مساحت حوزه آبریز، است که از کوه­های منطقه گوغر بافت، لاله­زار، رابر، بحر آسمان دلفارد و جبال­بارز سرچشمه گرفته و با طول بيش از ۴۰۰ کيلومتر به تالاب جازموريان می­ريزد. رودخانه­های شور، نساء و تهرود در بم، خبر در بافت، آب بخشا در بردسیر، راور در منطقه راور، چاری و هفت کوسک در منطقه باغین، رودخانه تنگوئیه یا پلنگی در سیرجان و رودخانه­های شهداد، سیرچ و ده بکری از دیگر رودخانه­های دائمی استان هستند.

سد جيرفت: اولين و بزرگ­ترين سد مخزنی و بتونی در استان کرمان، سد جيرفت است که به وسيله متخصصان و مهندسان ايران بعد از انقلاب بر روی شاخه اصلی هليل رود، در چهل کيلومتری شمال غربی جيرفت در تنگ نَراب ساخته شده است که گنجايش 425 ميليون متر مکعب آب را دارد.

مهمترين اهداف احداث سد جيرفت:

1- ذخيره آب برای آبياری اراضی کشاورزی

2- جلوگيری از خسارتهای ناشی از طغيانهای فصلی هليل رود

3- توليد انرژی برق به ميزان ۳۰مگا وات

4- تغذيه مصنوعی آب­های زيرزمينی

از ديگر رودخانه­های مهم استان می­توان رود شور رفسنجان، تنگوئيه سيرجان، نساء بم، آبدر شهر بابک، حسين­آباد راين و... را نام برد.

آبهای راکد استان: مهم­ترين حوضه آبريز استان، جازموريان در جنوب شرق استان است که بين کوه­های مرکزی استان شامل ارتفاعات بافت، بحر آسمان، جبال­بارز در شمال و کوه­های بشاگرد در جنوب قرار دارد که بر اثر تبخير زياد آب کمی دارد و وسعت آن بين ۱۶ تا ۱۸ هزار هکتار متغير است و در بعضی سال­ها به صورت باتلاقی و در بعضی مواقع کاملاً خشک می­شود . از ديگر آب­های راکد استان می­توان  کفه نمکی سيرجان را نام برد که در غرب اين شهرستان واقع شده است.

ب( آب­های زير زمينی: سفره­های آب زيرزمينی را هم می­توان به دو دسته تقسيم کرد:

1ــ سفره­های آزاد: لايه آب­دار بر روی سنگ نفوذ­ناپذير قرار دارد و بخشی از رسوبات روی سنگ نفوذناپذير از آب پرشده که به آن منطقه اشباع می­گويند و سطح بالای منطقه اشباع، سطح ايستابی است که چشمه­ها، قنات­ها، چاه­های عميق و نيمه عميق از اين سفره­ها تغذيه می­شوند و بيشترين بهره­برداری آب در استان کرمان از اين نوع سفره­هاست. امروزه با حفر بی رويه چاه­های عميق بسياری از چشمه­ها و قنات­ها خشک شده­اند؛ مثلاً در نواحی شمالی و شمال غربی استان در اطراف سيرجان، رفسنجان، کرمان و زرند براثر برداشت بی رويه، عمق دسترسی به آب به­صورت خطرناک و باورنکردنی افت کرده است. در بعضی نواحی عمق چاه­های عميق به بيش از ۲۵۰ متر می­رسد.

کاهش نزولات جوی، تداوم خشکسالی، رشد جمعیت و افزایش سطح زیر کشت باغات باعث گردیده حجم ذخیره سفره های آب زیرزمینی کاهش یافته و تداوم این روند موجب افت کمی و کیفی منابع آب و بحرانی شدن بسیاری از دشت‌ها شده است . عدم امکان تأمین آب شرب مطمئن، برداشت بی رویه از منابع آب زیرزمینی، نشست زمین، عدم امکان استفاده از ظرفیت معادن و امکانات بالقوه استان و ... از جمله اثرات ناشی از این بحران می­باشد.

2ــ سفره­های تحت فشار: اين نوع سفره­های آب عمدتاً در حوضه جيرفت قرار دارند. وقتی آب بين دو
لايه نفوذ ناپذير قرار گيرد و سطح آن بالاتر از محل خروج آب باشد، آب با سرعت زيادی از زمين فوران می­کند. به اين نوع چاه­ها «آرتزين» نيز می­گويند. چاه آرتزين روستای چمن جيرفت از معروف­ترين آن­هاست که در ابتدای حفر دبی آن ۲۰۰ ليتر در ثانيه بوده است و تا ارتفاع ۱۸ متر از سطح زمين فوران می­کرده است، ولی در حال حاضر فوران ندارد .

  • توانمندی­های کشاورزی: اين بخش به دليل ايفای نقش حياتی در تأمين مواد غذايی سالم، خود کفايی استان، ايجاد اشتغال و بهره مندی صحيح از مواهبالهی مانند آب و خاک در اقتصاد استان نقش بسيار مهمی دارد.

     استان کرمان به عنوان پهناورترين استان کشور از جمله معدود استان­هايی است که از شرايط آب و هوايی بسيار متنوعی برخوردار است. اين موهبت الهی ضمن ارتقای ويژه جايگاه کشاورزی استان، زمينه توليد بالغ بر ۷۰ نوع محصول باغی و ۵۰ نوع محصول زراعی را فراهم آورده است.

     استان کرمان از جمله استان­های برتر و برجسته کشور در بخش کشاورزی به شمار می­رود. محصولاتی
چون پسته، با بيش از 2۰۰ هزار هکتار (٪6۰ باغ­های پسته کشور) کرمان را به عنوان مهم­ترين منطقه پسته­کاری
کشور مطرح کرده است.

     وجود افتخاراتی چون رتبه اول سطح زير کشت و تولید میوه های خشک (شامل پسته، گردو، بادام و...)، رتبه دوم سطح زير کشت و توليد محصولات گلخانه­ای و وجود منطقه جيرفت و کهنوج با امکان توليد محصول در تمام فصول سال، رتبه دوم توليد خرما در کشور، رتبه سوم توليد مرکبات، کسب حداکثر عملکرد 13.9 تن در هکتار پسته، 13.8 تن گردو، 27.7 تن خرما، 42 تن مرکبات، ۱۳ تن گندم، ۵۴ تن سيب زمينی در هکتار توسط کشاورزان نمونه از موفقيت­های ديگر استان، تماماً نشانه لطف خداوند منان و بيانگر سخت کوشی و توانمندی مردان و زنان اين استان کويری است.

     نمونه­ای ديگر از فعاليت­های کشاورزی در استان کرمان کشت گلخانه­ای است که اين نوع کشت در اغلب نقاط استان به ويژه شهرهای جنوبی استان مورد استفاده قرار می­گيرد. اين نوع کشت به دليل صرفه­جويی در مصرف آب و خاک، امکان اجرای آن در تمامی فصول سال و کنترل راحت شرايط کشت، در سال­های اخير به شدت مورد استقبال و توجه قرار گرفته است.

     گفتنی است توليد گل محمدی و اسانس آن در لاله زار بردسير بعد از قمصر کاشان رتبه دوم را در ايران دارد.

مساحت عرصه های طبيعی استان کرمان 16.2 ميليون هکتار (شامل 1.3 ميليون هکتار جنگل، 8.6 ميليون هکتار مرتع و 6.2 ميليون هکتار بيابان) است.

آمار محصولات کشاورزی استان در سال 1395

نوع

سطح زیر کشت

میزان تولید

هکتار

سهم از کل کشور (درصد)

رتبه

تن

سهم از کل کشور (درصد)

رتبه

محصولات باغی

396269

13.8

2

1700903

8.1

3

محصولات گلخانه ای

1973

17.5

2

412893

20.7

2

محصولات زراعی (سال زراعی 95-94)

127074

1.1

26

1202631

1.4

21

منبع: آمارنامه­های کشاورزی سال 1395

 

     لازم به ذکر است 67.6 درصد از تولیدات باغی و 94 درصد از محصولات گلخانه­ای در سال 95 مربوط به بخش کشاورزی جنوب استان می باشد.

مشكلات، موانع و تنگناهای بخش كشاورزی استان

الف) بحران آب: بزرگ­ترين معضل كشاورزی استان، كمی نزولات آسمانی، تبخير بيش از حد و روش­های سنتی آبياری است به نحوی كه ساليانه بالغ بر 6.5 ميليارد متر مكعب از آب سفره­های زير زمينی برداشت كه قريب ۸۰۰ ميليون متر مكعب بيش از توان سفره­هاست، از سويی سطح ايستابی آب­های زير زمينی هرساله قريب ۳۰ تا ۱۳۰ سانتی متر افت و آب­ها نيز تلخ وشور می­شود.

ب) تخريب جنگلها و مراتع

ج) كمبود سرمايه گذاری در بخش کشاورزی

و غيره.

  • توانمندی­های معدنی استان

خداوند برای استان کرمان سفره معدنی پربرکتی را فراهم آورده است. فعاليت­های کوهزايی آلپی در استان کرمان، باعث تشکيل معادن متنوع و با ارزش شده، به طوری که استان کرمان به عنوان بهشت معدن­کاران لقب گرفته است. در حال حاضر بيش از ۴۰ نوع ماده معدنی با ذخیره 3.5 میلیارد تن در استان شناسايی، اکتشاف و يا به مرحله بهره­برداری رسيده­اند که شامل مواد فلزی و غير­فلزی و سنگ­های تزئينی­اند. وجود سه ماده معدنی مهم کشور (مس، سنگ آهن و زغال سنگ) نشان از توان بالای معدنی اين استان است.

     وجود 420 معدن فعال و استخراج سالانه 63 میلیون تن مواد معدنی، استان کرمان را در مقايسه با ساير استانها در رديف اول قرار داده است.

مهم­ترین معادن استان کرمان

ردیف

ماده معدنی

مناطق

1

سنگ آهن

معادن گل گهر سیرجان و جلال­آباد زرند

2

سنگ سولفور مس

سرچشمه رفسنجان، میدوک شهربابک، چهارگنبد سیرجان، دره زار، دره آلو و سرگزکوه

3

زغال سنگ

در شهرستان­های زرند، کوهبنان و راور

4

کرومیت، منگنز و منیزیت

اسفندقه جیرفت و فاریاب

5

تیتانیوم

کهنوج

6

سنگ­های ساختمانی (تزئینی)

مرمر راین، چینی بافت و گرانیت تنگوئیه سیرجان

 

توانمندی­های صنعتی استان

     وجود معادن فراوان در استان کرمان، زمينه­های زيادی برای توسعه صنعتی و معدنی استان ایجاد کرده است. در واقع مواد معدني از قبيل زغال سنگ، مس، آهن، كروم، روي، سرب ، تيتان و سنگ هاي ساختماني تزئيني مي­توانند تأمين­كننده مواد خام بخش صنعت در صنايع تبديلي باشند. علاوه بر این، کشاورزی پر رونق استان زمینه را برای گسترش صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی فراهم نموده است.

     ازمهم­ترین صنایع استان می توان به مس سرچشمه، مس خاتون آباد، سنگ آهن گل گهر، مس شهید باهنر، روغن نباتی گلناز کرمان، آلومینیوم هزار، کرمان تابلو، فولاد کرمان، گروه صنعتی بارز، سیمان ممتازان، سیمان کرمان، صنایع خودرو سازی کرمان موتور، مدیران خودرو، راین خودرو، فولاد زرند ایرانیان، فولاد سیرجان ایرانیان، جهان فولاد، صنایع ذوب و نورد کرمان اشاره نمود.

     مهم­ترین تولیدات صنعتی استان عبارتند از مس کاتد، کنسانتره آهن، گندله آهن، مصنوعات مسی، انواع روغن نباتی، فویل آلومینیوم و لفافهای غذایی و دارویی، انواع تابلوبرق، میلگرد، انواع لاستیک خودرو، سیمان خاکستری، خودرو سواری، کک و قطران و آهن اسفنجی می باشد.

     با وجود تولید میلیون­ ها تن محصول کشاورزی در استان، بخش عمده محصولاتی که قابلیت فرآوری دارند، به سایر استان­ها ارسال می­شوند. علت این امر، عدم توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی در این استان می­باشد.

     وجود 19 شهرک صنعتی، 24 ناحیه صنعتی مصوب و 3 مجتمع کارگاهی و خدماتی در شهرك هاي صنعتي كرمان 1، سيرجان 1 و بم و سه منطقه ویژه اقتصادی در شهرستان­های سیرجان، بم و رفسنجان زیرساخت­های مناسبی را برای گسترش فعالیت­های مختلف صنعتی فراهم نموده است.

توانمندی­های بازرگانی استان

استان کرمان به سبب موقعیت خاص استراتژیک و داشتن قابلیت­های فراوان، مرکزی مناسب و با اهمیت برای فعالیت­های بازرگانی خارجی است. اهم قابلیت­های تجاری استان عبارتند از:

  • هم جواری با استان­های یزد، خراسان جنوبی، سیستانو بلوچستان، فارس، هرمزگان
  • قرا رگرفتن در مسیر راه ارتباطی تهران – بندرعباس
  • قرار گرفتن در مسیر راه آهن بافق – بندرعباس که کانون ارتباط آزادتجاری وترانزیت کالا ومبادلات کشورهای آسیای میانه، اروپا، خلیج فارس و خاور دور محسوب می شود .
  • خط آهن کرمان – زاهدان
  • وجود پنج فرودگاه عملیاتی و فعال در سطح استان که در مقایسه با سایر استان­ها بیشترین تعداد فرودگاه­های فعال را دارا می باشد.
  • وجود مناطق ویژه اقتصادی سیرجان، ارگ جدید بم و رفسنجان
  • وجود گمرکات کرمان، سیرجان، ، بم و جیرفت
  • تولید بیشترین میزان پسته، خرما، گردو ومیزان بالایی از محصولات جالیزی و مرکبات،قابلیت تولید محصول درخارج ازفصل کشت وکشت­های گلخانه­ای
  • سابقه دیرینه استان در فرش های دستباف
  • وجود قابلیت های توریستی منحصر به فرد در سطح ملی و بین المللی

با توجه به اینکه اقلام عمده صادرات غیرنفتی کشور به طور عمده متشکل از فرش، پسته، خشکبار، مصنوعات مسی و محصولات معدنی می باشد، ملاحظه می شود که استان کرمان در تولید محصولات صادراتی غیرنفتی نقش قابل توجهی را ایفا می کند.

بر اساس آمار منتشره گمرک، در سال 96 حدود 354 هزار تن کالا به ارزش تقریبی 1.01 میلیارد دلار از گمرکات استان کرمان به سایر کشورها صادر شده که اقلام عمده صادراتی شامل پسته، خرما، کاشی و سرامیک، نانو کامپو مستربین و تایر تیوب می­باشد. کشورهای اصلی خریدار این محصولات ویتنام، تاجیکستان، هنگ کنگ، آلمان و امارات هستند. در این سال، حدود 172 هزار تن کالا به ارزش تقریبی 1.4 میلیارد دلار از کشورهای خارجی به استان کرمان وارد شده است. 

  • زیرساخت­های استان

الف) برق

در سال 1395 ظرفیت نامی تولید برق توسط نیروگاه­های تابع وزارت نیرو و موسسات خصوصی و صنایع بزرگ در استان کرمان 3400 مگاوات و تولید ناخالص برق در این سال 11.36 میلیارد کیلووات ساعت بوده که توسط نیروگاه­های تابع وزارت نیرو تولید شده است. شبکه توزیع برق استان در سال 1395 با بهره مندی از 1870 پست انتقال 400 کیلوولت، 4610 پست انتقال 230 کیلوولت، 3812 پست فوق توزیع 132 کیلوولت و 360 پست فوق توزیع 63 و 66 کیلوولت زمینه برق­رسانی به همه مشترکان را ایجاد کرده است. جدول زیر تعداد انواع مشترکین برق استان در سال 1395 را نشان می­دهد.

تعداد انواع مشترکین برق استان و مقدار فروش برق در سال 1395

عنوان

جمع

خانگي

عمومي

کشاورزي

صنعتي

ساير(تجاري)

روشنايي معابر

تعداد مشترکین

1108024

934775

30670

14782

4832

109965

13000

مقدار فروش برق

(هزارمگاوات ساعت)

11616

2845

709

3995

3429

419

218

  مأخذ- شركت سهامي برق منطقه اي كرمان ، امور برق استان كرمان

ب) گاز و فراورده­های نفتی

شرکت ملی پالایش و پخش فراورده­های نفتی منطقه کرمان در سال 1395 از طریق 850 مخزن مواد سوختی با ظرفیت 35786 متر مکعب و 224 جایگاه عرضه سوخت مایع و 74 جایگاه سوختگیری گاز فشرده طبیعی (CNG)، نیاز مواد سوختی استان شامل بنزین، نفت گاز، نفت سفید و گاز فشرده طبیعی را تامین نموده است.

 

صفحه1 از2

Please publish modules in offcanvas position.